Witarianizm (znany też jako surowa albo żywa żywność, czy pod angielskim terminem raw food) to styl odżywiania/styl życia, który koncentruje się na nieprzetworzonej żywności roślinnej, ewentualnie tej, która nie przeszła przez temperaturę wyższą niż 42°C (niektóre źródła podają 45°C). Witariański jadłospis oparty jest przede wszystkim na owocach, warzywach, a dalej orzechach i nasionach.
Jakkolwiek może się dla laika wydawać spektrum produktów spożywczych ograniczone, też żywa żywność może być niezwykle różnorodna i swoje witariańskie warianty ma cały szereg klasycznych konwencjonalnych dań – od alternatyw włoskich makaronów, przez pasty kanapkowe, “sery”, majonezy po wyśmienite desery. Umożliwia je kilka sprytnych akcesoriów i urządzeń.
Akcesoria witariańskie
Pierwszym z nich jest dobrej jakości blender o wysokiej mocy i obrotach. Nadaje się do przygotowania niegotowanych zup, past kanapkowych, treściwych koktajli pełnych witamin – smoothie i wielu innych. Z mocniejszym typem możecie odważyć się też na świętego Graala miksowania – domowe masła orzechowe.
Kolejnym sprytnym akcesorium są spiralizery. Służą zdecydowanie nie tylko jako ozdoba, ale umożliwiają robienie z warzyw długich “makaronów” i w odróżnieniu od tarki nie wypuszczają tyle wody. Jednym z evergreenów witariańskich lokali są spaghetti z cukinii z dipem ze zmiksowanych świeżych i suszonych pomidorów.
Niezastąpionym pomocnikiem w witariańskiej kuchni jest też suszarka. Przyda się nie tylko do suszenia owoców, warzyw i grzybów, ale też placków i krakersów, które są alternatywą dla pieczywa. Ich podstawą bywa siemię lniane, które po namoczeniu tworzy klejący żel, który służy jednocześnie jako spoiwo. Wystarczy go tylko doprawić szczyptą soli i pieprzu i wysuszyć w cienkiej warstwie, istnieje jednak mnóstwo smakowo bogatszych wariantów, najczęściej z namoczoną gryką, suszonymi warzywami (nadają się na przykład nadmiarowe resztki z sokowirówki pozbawione wody), ziołami… W suszarce można też przygotować raw naleśniki – jeśli upilnujecie właściwą wilgotność, będą pięknie elastyczne.
Wraz z rozwojem żywej żywności szła ręka w rękę popularyzacja tzw. superfoods, czyli produktów spożywczych z wysokim udziałem składników odżywczych (witamin, minerałów, pierwiastków śladowych, antyoksydantów itd.). Do najbardziej znanych należy zielony jęczmień, chlorella i spirulina, goji albo nasiona chia, z krajowych produktów są to przede wszystkim leśne jagody (czarne jagody, maliny, jeżyny).
Raw jedzenie
Podstawą witariańskiego jadłospisu są przede wszystkim sałatki warzywne i owocowe, smoothie, krakersy lniane i inne suszone placki z pastami kanapkowymi i warzywnym obłożeniem. Do dań głównych należą na przykład spaghetti z cukinii albo burgery migdałowe. I możecie też poszaleć ze słodkościami, niepieczone ciasta i torty są dziś do kupienia też w wielu kawiarniach. Zainspirujcie się naszymi wskazówkami na witariańskie przepisy.
Doświadczenia z witarianizmem
Osobiście wypróbowałem witarianizm przez kilka miesięcy. Czułem się świetnie, schudłem 10 kilogramów (ale niestety nie tylko tłuszcz, ale też część masy mięśniowej). Później włączyłem częściowo też gotowane potrawy, ale wciąż z dużym udziałem surowej składowej, przede wszystkim warzyw. Wraz z zimowym okresem jednak surowa dieta przestała mi odpowiadać, po jedzeniu marzłem.
Dziś naturalnie ciągnie mnie do raw food przede wszystkim w miesiącach letnich, gdy jest wystarczająco świeżej lokalnej żywności, w zimie gotuję potrawy, ale wciąż staram się o wystarczające surowe obłożenie w postaci warzyw albo kiełków.
Ryzyka witarianizmu
Witarianizm ma bez wątpienia wiele korzyści – czy to wysoki spożycie błonnika, enzymów z surowych potraw, witaminy C, beta-karotenów i wielu fitochemikaliów. Ścisły witarianizm jest jednak ryzykowny przede wszystkim pod względem deficytu niektórych minerałów. Na przykład uzyskanie wystarczającej ilości wapnia z roślinnych źródeł nie jest wcale proste, ponieważ wiele produktów zawiera substancje antyodżywcze zmniejszające jego wchłanialność (co jest przykładem szpinaku, boćwiny, maku i innych nasion oleistych).
Wśród zwolenników “raw food” krąży co prawda samozadowalające motto “organizm sam powie”, ale jeśli mówimy o raw food weganizmie, to obowiązują te same zasady jak dla weganizmu samego. Surowa dieta powinna być wystarczająco różnorodna i oprócz owoców, warzyw, orzechów i nasion w jadłospisie powinny się znajdować kiełkujące rośliny strączkowe i zboża, włącznie z suplementami, jak witamina B12 albo zimą witamina D.
Nazywam się Pavel i pochodzę z Czech. Weganem jestem od 18 lat, prowadzę stronę Vegmania.cz i organizuję kursy gotowania wegańskiego. Lubię Polskę, uczę się polskiego, a tłumaczenie wybranych artykułów na polski wydawało mi się świetną okazją do doskonalenia nowego języka.
