Kim jest wegetarianin? Osoba, która rezygnuje ze spożywania mięsa i produktów mięsnych (włącznie np. ze smalcem czy żelatyną), motywowana myślą o niezabijaniu żywych stworzeń dla ludzkiego pożywienia. Może przyjmować bogatą paletę form.
Rodzaje wegetarianizmu
Najbardziej rozpowszechniony jest tzw. laktoowo-wegetarianizm, który toleruje spożywanie jajek (owo), mleka i produktów mlecznych (lakto), ewentualnie ich kombinacji. Spokrewniona z wegetarianizmem makrobiotyka opiera się przede wszystkim na pełnoziarnistych zbożach, warzywach (głównie poddanych obróbce termicznej i kiszonych) i roślinach strączkowych (przez co jest bliska weganizmowi). Podkreśla lokalne źródła, w obszarach nadmorskich mogą to być też ryby i owoce morza. Chyba właśnie dlatego częstym błędem jest zakorzenione przekonanie, że wegetarianie spożywają ryby.
W tym przypadku chodzi o tzw. pesco-wegetarianizm, który jednak nie jest w społeczności uznawany za pełnoprawny. Podobnie jak pollo-wegetarianizm (wykluczenie czerwonego mięsa) sprzeciwia się głównej myśli – niezabijania żywych stworzeń dla ludzkiego pożywienia. Nawiasem mówiąc, ściśle wegetariańskie nie są też niektóre sery, które używają zwierzęcej podpuszczki z soków żołądkowych cieląt.
Weganizm jest już raczej stylem życia niż tylko stylem odżywiania. Weganie i weganki nie tylko rezygnują ze wszystkich produktów odzwierzęcych i dodatków pochodzenia zwierzęcego, często ukrytych też w pozornie niewinnych produktach spożywczych. Unikają też kosmetyków i drogerii testowanych na zwierzętach, wyrobów ze skóry, pierza, wełny albo jedwabiu. Powody do tej ascezy mogą być etyczne, zdrowotne, ekologiczne, religijne, często chodzi o kombinację kilku z nich.
Witarianizm (znany też jako surowa albo żywa żywność, często używa się też angielskiego terminu raw food) koncentruje się na nieprzetworzonej żywności roślinnej, ewentualnie tej, która nie przeszła przez temperaturę wyższą niż 42°C. W surowej diecie obficie stosuje się namaczanie i kiełkowanie orzechów i nasion, miksowanie, wyciskanie soków albo przygotowanie żywych placków, krakersów, burgerów orzechowych i na przykład naleśników w suszarce. Podstawą jadłospisu są jednak przede wszystkim różne warianty sałatek. Jego odnogą jest też fruktarianizm, który ogranicza się tylko do owoców, które można oddzielić bez uszkodzenia rośliny.
Obecnie zdecydowanie najbardziej rozpowszechnionym i relatywnie młodym podejściem jest reduktarianizm (podobnym terminem jest fleksitarianizm). Definicji wegetarianizmu w tym przypadku nie spełnia, zwolennicy tego kierunku celowo ograniczają produkty odzwierzęce, ale całkowicie rezygnować z nich nie chcą. Ich motywacja jest przede wszystkim środowiskowa, oparta na myśli, że dieta roślinna potrzebuje mniej zasobów powierzchni pól, zużytej wody i produkuje mniej emisji gazów cieplarnianych. Poprzez zmniejszenie spożycia surowców odzwierzęcych niektórzy reduktarianie mają nadzieję też na poprawę warunków zwierząt hodowlanych.
Wegetarianizm za i przeciw
Pod względem zdrowotnym zaletą wegetarianizmu jest większe spożycie błonnika, witaminy C, fitonutrientów i odwrotnie niższe spożycie tłuszczów zwierzęcych, tworzonych przede wszystkim przez nasycone kwasy tłuszczowe. Trzeba jednak uważać na niektóre pierwiastki mineralne, jak na przykład wapń, żelazo, a też witaminę D. Też witamina B12 występuje w większym stopniu w mięsie niż w produktach mlecznych. Wbrew ogólnym wyobrażeniom natomiast, poza zupełnie nieodpowiednio ułożonym jadłospisem, praktycznie nie grozi niedobór białka. To reprezentowane jest zarówno w produktach mlecznych i jajkach, jak i oczywiście w roślinach strączkowych, zbożach, nasionach i orzechach, a w mniejszym stopniu też w warzywach.
Wegetarianizm może mieć pozytywny wpływ na zdrowie, jeśli jadłospis oparty będzie na pełnowartościowych produktach i różnorodności surowców, z dużym udziałem owoców i warzyw. Natomiast duża ilość smażonych potraw, przemysłowo przetworzonych produktów spożywczych, bogatych w cukier i ubogich w mikroskładniki, może wciąż spełniać zasady wegetarianizmu, ale długotrwale zdrowiu zdecydowanie nie posłuży.
Dlatego też i w tym przypadku trzeba dbać o zasady układania pełnowartościowego roślinnego posiłku i ponieważ przemysł mięsny i mleczarski są połączone, z etycznego punktu widzenia pożądane jest zastąpienie części produktów mlecznych orzechami i nasionami. W ten sposób można też zastąpić nasycone kwasy tłuszczowe zdrowotnie korzystniejszymi nienasyconymi.
Szukasz przepisów na wegetariańskie jedzenie? Wszystkie przepisy na Wegmanii są czysto roślinne.
Nazywam się Pavel i pochodzę z Czech. Weganem jestem od 18 lat, prowadzę stronę Vegmania.cz i organizuję kursy gotowania wegańskiego. Lubię Polskę, uczę się polskiego, a tłumaczenie wybranych artykułów na polski wydawało mi się świetną okazją do doskonalenia nowego języka.
