Docenią je zarówno miłośnicy stylu życia bez odpadów (bo do kotletów zużyjesz resztki jedzenia z lodówki), gourmandzi (próbowaliście już dać do burgera kotlet z buraka i czarnej fasoli?), zapracowani (możecie zrobić ich całą masę i podzielić do zamrażarki na gorszy czas), dzieci (jedzenie do ręki cieszy się u tych małych smakoszy dużym powodzeniem, a mamy mogą przemycić w nich np. niepopularny szpinak, którego dziecko inaczej by nie zjadło), miłośnicy tłustych dań (kotlet smażony, z gotowanym ziemniakiem i solidną porcją sosu tatarskiego), miłośnicy zdrowego stylu życia (upieczone ultrazdrowe kawałki np. z komosy ryżowej i kalafiora) i wielu innych.
Kotlety co prawda nie należą do atrakcyjnych piękności kuchni, ale mają wszechstronne zastosowanie i w zależności od użytych składników można z nich wyczarować bogatą paletę smaków. Według encyklopedii kotlety to zwarta masa, którą najczęściej się smaży, ale można też piec.
Rodzaje kotletów
Właściwości wegańskich kotletów – czyli przyrządzanych bez mięsa, sera i jajka jako spoiwa – zależą od użytych głównych składników i sposobu przygotowania. Postaraliśmy się przygotować dla was przegląd, uzupełniając go o nasze rady, wskazówki i doświadczenia. Będzie tego trochę – macie ochotę się w to zagłębić?
Podstawowy sposób przygotowania jest dość prosty: wystarczy połączyć główny składnik (zboże, warzywo, grzyby, rośliny strączkowe, orzechy lub ich kombinację) ze zagęstnikiem/spoiwem (mąka z grochu łuskanego lub inna mąka strączkowa, płatki owsiane, skrobia, namoczone siemię lniane), solą i przyprawami (zioła, czosnek, musztarda, przyprawy).
Kotlety w piekarniku czy na patelni?
Następnie możecie zdecydować, czy kotlety od razu tak usmażycie, czy jeszcze obtaczacie w panierce (mąka, ciasto np. z mąki grochowej i piwa, bułka tarta). Alternatywą dla smażenia jest pieczenie w piekarniku. Obie opcje mają swoje zalety i wady:
- wersja smażona jest bardziej tradycyjna, tłustsza, kaloryczniejsza i zazwyczaj smakowo wyrazistsza dzięki chrupiącej skórce (tłuszcz jest nośnikiem smaku)
- natomiast kotlety pieczone bywają zdrowsze, mniej kaloryczne i tłuste. A przede wszystkim kotlety pieczone w piekarniku, zwłaszcza w większej ilości, zajmują znacznie mniej czasu niż smażenie
Kotlety ze strączkowych
Przy kotletach ze strączkowych musimy pamiętać, że konieczne jest (z wyjątkiem falafela) ich ugotowanie przed przygotowaniem i najlepiej zmiksowanie. Następnie można dodać kolejne składniki (grzyby, warzywa korzeniowe, cebula, czosnek, koncentrat pomidorowy i inne), doprawić i przyprawić mieszankę (polecamy przyprawy przeciw wzdęciom, takie jak kminek, cząber, a także klasyczny majeranek, albo możecie eksperymentować i próbować różnych kombinacji – rośliny strączkowe świetnie współgrają z indyjskimi przyprawami), ewentualnie zagęścić (jeśli masa się rozpada i nie trzyma razem, możecie użyć do zagęszczenia mąki grochowej, mąki gryczanej, płatków owsianych; jeśli masa trzyma, ale trzeba ją tylko zagęścić, sięgnijcie np. po bułkę tartą).
Kotlety z soczewicy
- ugotowana soczewica (200 g w stanie suchym)
- 1 marchewka
- 1/8 selera
- garść pietruszki
- 2 ząbki czosnku
- 1 łyżeczka soli
- 1 szczypta pieprzu
- 2 łyżki mąki z grochu łuskanego do zagęszczenia
- 1 łyżeczka majeranku
- bułka tarta do zagęszczenia
Soczewicę ugotuj do miękkości, zmiksuj na puree, dodaj drobno startą marchewkę, seler, posiekaną pietruszkę, wyciśnięty czosnek, sól, pieprz, mąkę grochową, majeranek i wymieszaj. Polecam pracować rękami. Następnie dosyp bułkę tartą – ilość zależy od gęstości masy. Z przygotowanej masy formuj kotlety, które możesz obtoczyć w panierce (mąka, ciasto z mąki grochowej, bułka tarta) lub smażyć od razu w tej postaci, ewentualnie oddać do pieczenia.
Kotlety warzywne
Przy kotletach warzywnych warto dobierać warzywa sezonowo – w ten sposób osiągniesz najwyrazistszy smak. Ponieważ warzywa nie zawierają tłuszczu, dobrze jest dodać do masy odrobinę oleju – efekt końcowy będzie bardziej soczysty. Polecam łączyć kilka rodzajów warzyw. Na przykład dodając kukurydzę, groszek lub większe kawałki marchewki do masy z cukinii, utwórzysz kolorową strukturę i pięknie wzbogacisz mało wyrazistą cukinię. Jakie warianty są najlepsze? Wypróbuj szpinakowe, buraczane, brokułowe, cukinowe, marchewkowe, selerowe i inne. Spośród warzyw do kotletowej królowej zalicza się kapusta – my pokażemy przykład z kalafiora.
Kotlety kalafiorowe
- połowa większego ugotowanego kalafiora
- 1 marchewka
- 1 kalarepa
- 2 ząbki czosnku
- szczypta pieprzu
- 1 łyżeczka soli
- 2 łyżki drożdży spożywczych
- drobne płatki owsiane do zagęszczenia
Ugotowanego kalafiora zmiksuj z marchewką, kalarepą, czosnkiem, pieprzem, solą i drożdżami spożywczymi. Masę zagęść płatkami owsianymi. Masa dzięki gotowanemu kalafiorowi powinna mieć wystarczająco dużo płynów, ale jeśli byłaby zbyt sucha, dodaj trochę wody. Płatki owsiane po napęcznieniu pięknie spojną masę, dlatego proszę ich nie pomijać. Z masy formuj placuszki i dalej przyrządzaj według własnego wyboru (panierka, pieczenie, smażenie).
Kotlety „(nie)mięsne”
Półprodukty, które często używane są jako białkowy zamiennik mięsa, stanowią świetną i często już doprawioną bazę do kotletów. Możecie wziąć „mięsny” przepis i zastąpić ten składnik doprawionym tofu, tempeh, seitanem, robi lub granulatem sojowym. Dodając bułkę tartą, musztardę, majeranek i czosnek, nic nie zepsujecie. Reszta zależy od was. Możecie też wypróbować nasz sprawdzony burger z tempeh.
Kotlety z tempeh
- 1 wędzony lub marynowany tempeh
- 2 łyżki oleju
- 1 większy pomidor
- 2 łyżki passaty pomidorowej
- (lub zamiast pomidorów i passaty około pół puszki pomidorów z puszki)
- 1 cebula
- 1/2 łyżeczki kuminu rzymskiego
- mniejsza garść kolendry
- 1/2 łyżeczki soli
- pieprz
- bułka tarta do zagęszczenia
Tempeh pokrojony w jak najmniejsze kawałki podsmaż na odrobinie oleju, dodaj pokrojone pomidory, cebulę, kumin rzymski, kolendrę, passatę, sól, pieprz. Krótko poduś, następnie zagęść bułką tartą. Dalej postępuj jak przy poprzednich przepisach.
Wskazówka: Ten kotlet z tempeh to świetny wybór do bułek hamburgerowych razem z sałatą, świeżym pomidorem, ogórkiem, cebulą i majonezem sojowym.
Kotlety zbożowe
Kotlety zbożowe są wdzięczne tym, że większość zbóż ma neutralny smak i można je łączyć niemal ze wszystkim. Poza tym – nie wiem jak u was, ale u mnie w domu często zostaje po obiedzie lub kolacji odrobina ugotowanych zbóż i wtedy kotlety to świetny pomysł, co z nich wyczarować. Wypróbujcie owsiane, bulgurowe, jaglane, kamutowe, żytnie, orkiszowe lub z komosy ryżowej. Szczególnie ugotowana komosa ryżowa lub gryka dzięki lekko kleistej konsystencji świetnie połączą pozostałe składniki.
Kotlety słonecznikowe
- 1 szklanka drobnych płatków owsianych
- 1 szklanka ugotowanej kaszy gryczanej łamanej
- 1/2 szklanki zmiksowanych prażonych ziaren słonecznika
- 1 marchewka
- 1 cebula
- 3 łyżki drożdży spożywczych
- 1/2 łyżeczki soli
- pieprz
Płatki owsiane wymieszaj z ugotowaną kaszą gryczaną i prażonym słonecznikiem. Dodaj drobno startą marchewkę, drobno pokrojoną cebulę, drożdże spożywcze, sól i pieprz. Pozostaw na chwilę do przegryzienia – marchewka puści sok – a następnie wyrabiaj ciasto. Dalej już wiecie co robić.
Kotlety grzybowe
Osobiście uważam kotlety grzybowe za najwyrazistsze smakowo i najsmaczniejsze. Ponadto grzybowa konsystencja dodaje placuszkom soczystości. Jeśli kiedykolwiek będziecie przyrządzać kotlety i nie będziecie wiedzieć, czym doprowadzić ich smak do perfekcji, dodajcie do masy grzyby podduszone na oleju. Gwarantuję wam, że gdy dodacie grzyby, kotlety nigdy nie będą suche, ściągające i bez smaku. Jakie warianty wchodzą w grę? Z pieczarek, boczniaków lub grzybów leśnych.
Kotlety z borowików
- 500 g świeżych grzybów
- 2 łyżki oleju
- 1 łyżeczka soli
- szczypta pieprzu
- 1/2 łyżeczki kminku
- garść pietruszki
- 1 starsza bułka
- mąka z grochu łuskanego do zagęszczenia
Na oleju podsmaż drobno pokrojone grzyby, dodaj sól i duś do miękkości. Następnie masę zmiksuj, dodaj pokrojoną w kostkę bułkę, posiekaną zieloną pietruszkę i przyprawy. Wymieszaj i stopniowo zagęszczaj mąką grochową.
Zastosowanie kotletów
Sami widzicie, że kotlety to bardzo różnorodne danie. Z czym je jednak podać?
- klasycznie z ziemniakiem / puree ziemniaczanym, kiszonym ogórkiem i musztardą
- do sosu pomidorowego z makaronem lub kluskami
- na chleb z musztardą
- do burgerów
- pokrojone w kostkę do sałatek
- nadzienie do bagietek
- do duszonej marchewki z ziemniakiem
- do soczewicy na kwaśno lub puree grochowego (tu wybrałabym kotlety warzywne)
- do hummusu i pity w formie falafela
- z ziołowym dipem jako część przekąsek
- i wiele innych możliwości
Na zakończenie
Który wariant jest waszym ulubionym? I macie swój topowy przepis? Będziemy się cieszyć, jeśli podzielicie się swoimi wskazówkami i trikami z nami oraz innymi czytelnikami w komentarzach pod artykułem.
