Sezon rzodkiewek jest wreszcie w pełnym toku i dzięki temu możesz wyciągnąć maksimum z tego niepozornego warzywa. Wszystkie rodzaje są bowiem wyjątkowo zdrowe i dzięki bogatej zawartości witamin i substancji mineralnych od setek lat używane są nawet w medycynie ludowej. Wybierz swojego faworyta i ulubiony sposób przetworzenia, możliwości jest wiele.
Rzodkiew okrągła czy daikon – który jest twoim faworytem?
Wszystkie rodzaje rzodkiewek pochodzą z Azji i są wariantem rzodkwi zwyczajnej. Chodzi o jednoroczne warzywo korzeniowe, spośród których najbardziej znane są bez wątpienia te czerwone. Rozróżniamy dwa podstawowe rodzaje, a to rzodkiew okrągłą i podłużną, znana też pod nazwą daikon. U nas wciąż najpopularniejsze są przede wszystkim odmiany okrągłe.
Do jedzenia służy nie tylko sam korzeń, ale też nać rośliny. Tę możesz przyrządzić w ten sam sposób co szpinak, przygotować z niej pesto, dodać do kremowej zupy… Nać zawiera nawet kilkukrotnie wyższy udział witaminy C.
Dlaczego rzodkiewki są zdrowe?
Już padło, że rzodkiewka jest wyjątkowo zdrowym warzywem, ale dlaczego właściwie? Zawiera przede wszystkim witaminę C, która wzmacnia układ odpornościowy, dalej B1, B3, B6 i witaminę E. Z substancji mineralnych głównie rutynę, która znana jest przede wszystkim dzięki gryce, i to szczególnie u ludzi, którzy mają problemy z żylakami. Zawiera też błonnik, żelazo, mangan, miedź, fosfor, magnez, a nawet siarkę. Ta jest tu obecna dzięki olejkom gorczycznym.
Witamina C więc pomaga wzmacniać układ odpornościowy i razem z witaminą E i obecnym beta-karotenem działa jako antyoksydant. Oznacza to, że chroni organizm przed negatywnym wpływem szkodliwych wolnych rodników.
Olejki gorczyczne, które bez wątpienia rozpoznasz po smaku (nadają rzodkiewkom charakterystyczny ostry smak), mają właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybiczne. Działają w jamie ustnej, ale też w żołądku i jelitach. Do tych celów najlepiej popijać sok z rzodkiewek w ilości mniej więcej 300 ml. Zdecydowanie w tym przypadku nie obowiązuje zasada im więcej, tym lepiej. Ze względu na obecność siarki większa ilość mogłaby zaburzyć metabolizm jodu, a tym samym funkcję tarczycy.
Nie zapominajmy też o błonniku, który ma dobroczynny wpływ na mikroflorę jelitową. Właśnie ze względu na niego rzodkiewki zaczęły być używane w medycynie ludowej. Bardzo szybko poradzi sobie z jakimkolwiek zwykłym jelitowym dyskomfortem.
Rodzaje rzodkiewek i ich zastosowanie
Biorąc pod uwagę, że wszystkie rodzaje rzodkiewek pochodzą od rzodkwi zwyczajnej, mają bardzo podobne właściwości i udział cennych substancji. To, co je odróżnia, to przede wszystkim wygląd i sposób zastosowania.
Rzodkiewki, jakie wszyscy znacie
Jeśli chodzi o najbardziej znany u nas rodzaj, czyli klasyczną rzodkiewkę, rośnie od razu w kilku kolorach. Obok czerwonej uprawiana jest też biała, fioletowa albo żyłkowana biało-fioletowa.
Rzodkiewki możesz spożywać na zimno i poddane obróbce termicznej. Wysoką temperaturą stracą większość witamin, reszta jednak zostaje. Jeśli nie lubisz tak wyrazistego ostrego smaku, pokrój przed podaniem rzodkiewki w plastry i posól je. Biorąc pod uwagę, że olejki gorczyczne występują tuż pod skórką, pomoże też, jeśli po prostu je obierzesz. Nie zostawiaj jednak rzodkiewek pokrojonych długo. Podobnie jak przez obróbkę termiczną, też w tym przypadku stracą dość dużo cennych substancji.
Nadają się do zimnych sałatek, past kanapkowych i przyrządza się z nich zupa rzodkiewkowa. Istnieją nawet niektóre przepisy, według których możesz przygotować rzodkiewki na słodko. Wypróbuj na początek ten najprostszy. Jeśli preferujesz klasykę, jasnym faworytem będzie pasta rzodkiewkowa.
Rzodkiewki na słodko
Składniki
- 200 g rzodkiewek
- 50 g cukru kokosowego
- 1 łyżka stołowa syropu klonowego albo innego syropu
- 1 łyżka stołowa oleju kokosowego
- 1 łyżeczka cynamonu
Rzodkiewki pokrój w ćwiartki. Potem wymieszaj wszystkie pozostałe składniki i na koniec dodaj rzodkiewki. Piecz w naczyniu żaroodpornym, ale tak, żeby nie powstała ci warstwa rzodkiewek. Najlepsze kawałki to właśnie te, które nie były pod warstwą i dzięki cukrowi skarmelizowały.
Pasta rzodkiewkowa z awokado
Składniki
- 1 dojrzałe awokado
- 6 większych rzodkiewek
- 1 łyżeczka kolendry
- sok z cytryny
- sól i pieprz do smaku
Najpierw zetrzyj rzodkiewki. Jeśli nie chcesz, żeby piekły, od razu je posól. Potem przejdź do awokado, które rozgnieć widelcem i dodaj pozostałe składniki włącznie z rzodkiewkami. Oprócz kolendry możesz spokojnie użyć też naci z samych rzodkiewek.
Kiełkowanie rzodkiewek i microgreens
To aż niewiarygodne, ale zaledwie jedna łyżka kiełków wydaje pod względem składników odżywczych tyle, ile 30 dojrzałych rzodkiewek. Kiełki są ogólnie eliksirem młodości, przy tym warzywie też się nie wahaj. Smakowo już przypominają rzodkiewki, ale są dużo delikatniejsze. Nasiona przepłucz w wodzie, potem zalej zimną wodą i zostaw przez noc, aby aktywował się proces kiełkowania. Następnego dnia zlej wodę i nasiona trafią do miski do kiełkowania albo sitka, żeby nadmiarowa woda mogła ociekać. Płucz dwa razy dziennie. Kiełki zaczną pojawiać się zazwyczaj już następnego dnia.
Podobnie jest z tzw. microgreens. Ich hodowla też jest bardzo prosta. W zasadzie chodzi o to, żeby zostawić kiełki do wyrośnięcia aż do małej roślinki. Trwa to mniej więcej 10 dni. Wymagają wilgotnej powierzchni, na której będzie im się dobrze. Może to być spokojnie kawałek papierowej chusteczki, którą będziesz regularnie nawilżać. Nasiona najpierw na dwa do trzech dni zakryj, żeby były w ciemności. Po odkryciu zostaw je natomiast w jak najsłoneczniejszym miejscu.
Czarna rzodkiew
Kolejnym okrągłym rodzajem jest czarna rzodkiew. Na surowo jest bardzo twarda, więc nadaje się raczej do obróbki termicznej. Spróbuj ją na przykład pokroić w kostkę i udusić. Możesz w ten sposób stworzyć dodatek do dania głównego albo sałatkę rzodkiewkową na sto sposobów. Zdecydowanie nie zapomnij o naci, która i w tym przypadku zawiera wielokrotnie więcej witaminy C niż sam korzeń.
Czarna rzodkiew używana jest też w kosmetyce. Świeży sok jest świetnym pomocnikiem w walce z trądzikiem, poradzi sobie nawet z ciemnymi plamami na cerze. Jeśli dokuczają ci łupieże, przygotuj sobie z soku okład na włosy albo wymieszaj go z wodą i spłukuj nim włosy.
Ten rodzaj zawiera największą ilość gorczycznych olejków eterycznych. Jeśli masz go do dyspozycji, najlepszym sposobem, jak go wykorzystać, jest bez wątpienia sok. Detoksykuje organizm, wzmacnia układ odpornościowy i podobno poradzi sobie nawet z kamieniami nerkowymi. Zaleca się popijać 250 ml dziennie na czczo. O tym, że czarna rzodkiew ma dobroczynne działanie na nasze zdrowie, świadczy też jej częste używanie jako suplementu diety.
Rzodkiew rzepa
Ostatnim rodzajem okrągłej rzodkwi jest rzepa. Jak nazwa sugeruje, zawiera znaczną ilość wody, konkretnie aż 90%. Latem więc polubisz ją jako orzeźwiający składnik do sałatki, zimą może wręcz przeciwnie docenisz obróbkę termiczną. Osobiście przygotowuję ją najczęściej tak samo jak puree ziemniaczane. Jest to zdecydowanie zdrowsza, ale wciąż bardzo smaczna alternatywa. Pod względem odżywczym ma podobne właściwości jak już wspomniane rodzaje.
Daikon
W większych supermarketach z pewnością kiedyś już zauważyłeś podłużną białą rzodkiew. No właśnie to jest daikon. Inaczej nazywana jest też rzodkwią japońską albo chińską. Co prawda wszystkie rodzaje pochodzą z krajów azjatyckich, ale w tym przypadku daikon jest stałym elementem tamtejszej kuchni.
W surowym stanie przypomina nieco bardziej pikantną rzodkiewkę, jeśli ją ugotujesz, uzyskasz smak buraka. W obu przypadkach ją jednak najpierw obierz. Użyć jej możesz potem jak innych rodzajów rzodkiewek. Szczególnie smaczna jest zupa z białej rzodkwi. Przygotuj ją jak klasyczny bulion warzywny i przy jej doprawianiu nie żałuj ziół. Innym z typowych sposobów zastosowania jest tzw. kimchi, czyli pikantna forma kiszonej zieleniny.
Żółta rzodkiew
Żółta rzodkiew nie jest samodzielną odmianą, ale sposobem przetworzenia rzodkwi daikon. Pochodzi z kuchni japońskiej i znana jest pod nazwą takuan. Cała rzodkiew nakładana jest do zalewy z cukru i octu ryżowego. Żółty kolor tworzony jest sztucznym barwnikiem tylko dla efektu.
W Japonii, podobnie jak awokado czy ogórek, używana jest głównie do przygotowania maki sushi. Dodawana jest też do tradycyjnych japońskich zup.
Rzodkiewki do każdej kuchni
Rzodkiewki i rzodkwie wszelkiego rodzaju nie muszą być bynajmniej tylko ostrym warzywem, po które sięgasz tylko kilka razy w roku. W sieciach handlowych, ale też od farmerów można je dość łatwo zdobyć też poza sezonem. Są zdrowe, można je przyrządzić na wiele sposobów i poradzą sobie też z pewnymi dolegliwościami zdrowotnymi.
