Gdy słyszymy słowo pesto, większości z nas od razu przychodzi na myśl klasyczne bazyliowe pesto alla genovese, tak popularne we Włoszech, przyrządzane z bazylii, orzeszków piniowych, oliwy z oliwek, soli morskiej i parmezanu lub sera pecorino. Pesto jest jednak wszechstronne i można je przygotować z wielu innych składników, nadając potrawom dodatkowy, wyjątkowy smak.
Pesto nada potrawie piąty smak
Pesto należy do najpopularniejszych sosów we Włoszech — ze względu na wyjątkowo wyrazisty smak i zawarte składniki możemy je zaliczyć do produktów umami. Umami, obok słodkiego, słonego, kwaśnego i gorzkiego, określane jest jako tzw. piąty smak i charakteryzuje się tym, że wzmacnia i podkreśla smakowitość potraw. Kucharz może w ten sposób uzyskać wyrazistsze smaki przy użyciu niewielkiej ilości przypraw.
Receptor umami wyczuwa w jedzeniu aminokwas — kwas glutaminowy i jego sole, które zawarte są między innymi w dojrzałych pomidorach, dojrzewających serach, suszonych grzybach, algach morskich, sosach sojowych i paście miso, kiszonych warzywach, mięsie i rybach. Weganie z pewnością dodaliby tu również płatki drożdżowe.
Jak wykorzystać pesto?
Pesta nie musisz używać wyłącznie do makaronu — świetnie sprawdzi się do doprawiania lub ulepszania wielu potraw. Czy to zupy, pasty kanapkowe, sałatki czy nadzienia do słonych roladek — intensywność smaków dopełni efekt twojego gotowania lub pieczenia.
- Jako baza sosów do makaronu
Najpowszechniejsze zastosowanie pesta to oczywiście makaron. Wystarczy ugotować makaron al dente, na patelni podsmażyć cebulkę, warzywa, strączki lub tofu, dodać pesto i rozrzedzić sos gorącą wodą z gotowania makaronu.
Naszą ulubioną kombinacją jest klasyczne bazyliowe pesto z karmelizowaną cebulką, spaghetti i posypką z wegańskiego parmezanu z nerkowców, pomidorowe pesto z podsmażoną papryką, świeżymi pomidorami i czarnymi oliwkami — znów złagodzone gorącą wodą z makaronu i penne — albo czysty smak pesto shiitake wymieszanego z farfalle, świeżą natką pietruszki i siekanymi orzechami włoskimi.
- Do doprawiania kremowych zup
Odkrycie, które kilka lat temu wyniosło nasze „nudne” kremowe zupy do poziomu dań, na które każdy członek rodziny czeka z niecierpliwością. Łyżeczka pesta w talerzu gorącej zupy potrafi zamienić posiłek w danie godne restauracji z gwiazdką Michelin. Możesz spróbować zupy dyniowej z pesto z rukoli i siekanymi orzechami włoskimi, zupę pomidorową z kolei wywinduje bazyliowe pesto, a do marchewkowej możesz dodać pomysłowe pesto z natki marchewki. Nie musisz jednak ograniczać się tylko do kremów — pestem doprawisz też na przykład minestrone.
Pestem z czosnku niedźwiedziego doprawiamy zarówno zupę szpinakową, jak i szpinak jako danie główne. Efekt końcowy jest delikatniejszy niż przy użyciu zwykłego czosnku.
- Do doprawiania past kanapkowych
Niezależnie od tego, czy uwielbiasz hummus, pastę fasolową, marchewkową czy delikatną z twarogu tofu — pesto może całkowicie odmienić efekt końcowy. Zależy tylko od ciebie, czy wmieszasz pesto bezpośrednio do pasty, czy użyjesz go jako dekoracji. Przy zastosowaniu jako dekoracja smak jest bardziej wyrazisty.
- Do pieczonych warzyw
Upiecz ziemniaki, paprykę, cebulę, dynię, pomidory, cukinię, lekko posól i popieprz. Po upieczeniu dodaj pesto i dokładnie wymieszaj. Sam zobaczysz, że wystarczy bardzo mało, by uzyskać doskonałe doznanie smakowe.
- Do nadzień
Pesto może posłużyć również jako nadzienie lub jego składnik przy słonym pieczeniu. Chleb na zakwasie doprawiony pestem z czosnku niedźwiedziego jest u nas w domu już od lat wiosenną specjalnością, z kolei chleb doprawiony pestem pomidorowym pieczemy latem do sałatek. Nie zatrzymujmy się jednak na chlebie — pestem doprawisz też bułki, rogaliki, słone roladki zarówno z ciasta drożdżowego, jak i francuskiego, a także paluszki piwne.
- Do sałatek
Zapewne nie zaskoczy cię wykorzystanie pesta w sałatkach. Świetnie doprawia zarówno zimne, jak i ciepłe sałatki. I zupełnie nie ma znaczenia, czy sięgniesz po sałatki czysto warzywne, czy po kompozycje ze strączkami, makaronem, ryżem, kaszą pęczak, quinoa lub innymi zbożami.
Jeśli lubisz niekonwencjonalne, świeże smaki, wypróbuj pesto z mięty, które znakomicie komponuje się z sałatkami z melona lub truskawek.
- Do kuchni na zimno
Pesto świetnie nadaje się na zimne talerze jako dodatek do roślinnych serów, warzyw, orzechów, owoców, jako składnik dipów lub dressingów.
Teraz czas poznać pięć ulubionych przepisów na pesto.
Top 5 przepisów na domowe pesta
Naucz się tych 5 wariantów i nigdy więcej nie będziesz mieć potrzeby kupowania pesta w sklepie.
Podstawowe zielone pesto
Podstawowy przepis ze setką wariantów. Który z nich zostanie twoim faworytem? U nas bezapelacyjnie prowadzi szpinak w połączeniu z nerkowcami lub pikantna rukola z nerkowcami.
Składniki
- 2 garście liści zielonych ziół (bazylia, czosnek niedźwiedzi, rukola, natka marchewki, natka pietruszki)
- 6 łyżek oliwy z oliwek
- 40 g orzechów lub pestek (pinii, włoskich, nerkowców, pistacji)
- 2 łyżki płatków drożdżowych
- 1 ząbek czosnku
- sól
- 1 łyżeczka soku z cytryny
Przygotowanie
Wrzuć wszystkie składniki do blendera i zmiksuj na gładki krem. Sól dodaj według własnego smaku — osobiście polecam zrobić pesto nieco bardziej słone, sól pełni tu rolę dobrego konserwantu. Jeśli jednak zjesz pesto od razu, możesz zmniejszyć ilość soli.
Pesto przełóż do czystego, dobrze umytego słoika z nakrętką. Na wierzch pesta nalej cienką warstwę oliwy z oliwek. Przechowuj w lodówce i zużyj w ciągu 14 dni.
Ten przepis jest uniwersalny i możesz go przygotowywać według tego, co akurat rośnie w twoim ogrodzie — dzięki kombinacji orzechów i różnych roślin efekt będzie za każdym razem nieco inny. W ten sposób możesz zużyć też te części roślin, których zazwyczaj nie konsumujesz. Wyśmienite pesto przygotujesz choćby z natki marchewki lub liści buraka ćwikłowego.
Wskazówka: Chcesz przygotować doskonałą przyprawę do zup? Zrób pesto z lubczyku i zamroź je w foremkach do lodu. Potem wystarczy wrzucić jeden kosteczek do zupy i momentalnie będzie doprawiona do perfekcji.
Pesto z suszonych pomidorów
W naszej rodzinie pesto z suszonych pomidorów należy do ulubionych potraw. Wystarczy ugotować spaghetti, pesto zmiksować ze świeżymi pomidorami, wymieszać z makaronem i szybki, pyszny obiad jest na stole w 15 minut. Jako białko dodajemy albo pieczoną ciecierzycę, albo tofu marynowane w solance jak „bałkański ser”.
Składniki
- 100 g półsuszonych pomidorów
- 5 łyżek oliwy z oliwek
- 1 ząbek czosnku
- 1/2 łyżeczki tymianku
- szczypta białego pieprzu
- opcjonalnie sól (wiele suszonych pomidorów jest konserwowanych solą, dlatego nie zawsze trzeba ją dodawać)
- Przygotowanie
Pomidory, oliwę, czosnek i pieprz zmiksuj. Polecam nie miksować zupełnie na gładko — temu pestu dobrze robi, gdy zostają w nim kawałki pomidorów.
Na koniec wmieszaj tymianek, przełóż do słoików i skrop oliwą z oliwek. Przechowywane w lodówce wytrzyma co najmniej 14 dni.
Pesto z pieczonych papryki
Uprzedzam, że na tym peście może rozwinąć się latem uzależnienie, dlatego przygotowuj je na własne ryzyko. Ostrzegałam cię wcześniej.
Składniki
- 5 dużych słodkich papryk (czerwona, żółta, pomarańczowa, może być też kapija)
- 5 łyżek oliwy z oliwek
- garść liści bazylii
- 1 ząbek czosnku
- sól
Przygotowanie
Papryki umyj, nakłuj widelcem i ułóż w głębokiej blaszce wyłożonej papierem do pieczenia. Piekarnik nagrzej do 200°C. Włóż blaszkę do piekarnika i piecz przez około 10 minut. Nie przejmuj się, jeśli papryki przypieką się na powierzchni — tym lepiej. Smak będzie intensywniejszy.
Uwaga — po upieczeniu koniecznie wyjmij papryki natychmiast z piekarnika i wrzuć do woreczka foliowego lub szczelnego pojemnika i zamknij. Papryki się zaparzą i większość skórki odejdzie sama — po ostudzeniu wystarczy odłupać resztę.
Ostudzoną i obraną paprykę oczyść z pestek i ogonka, wrzuć do blendera, dodaj czosnek, bazylię, oliwę z oliwek i sól, i zmiksuj grubo.
Pesto shiitake
Absolutnie wyjątkowy smak, który pokochasz, jeśli lubisz grzyby. Do przygotowania będziesz potrzebować suszonych shiitake, które kupisz w każdym sklepie azjatyckim, większym supermarkecie lub na targu.
Składniki
- 50 g suszonych grzybów shiitake
- 1 łyżka cukru trzcinowego
- 2 łyżki sosu sojowego
- 1 łyżka płatków drożdżowych
- garść prażonych obranych migdałów
- 2 cm plasterek świeżego imbiru
- 5 łyżek oliwy z oliwek
Przygotowanie
Shiitake wsyp do małego garnka, zalej wodą i odstaw do namoczenia. Trwa to około 30 minut. Gdy grzyby będą miękkie, wyjmij je z wody, pokrój w paski i wróć do garnka z wodą. Dodaj sos sojowy, posiekany imbir, cukier trzcinowy i gotuj na małym ogniu przez około 30 minut do całkowitego zmięknienia grzybów.
Zlej wodę, odcedź grzyby i odstaw do obeschnięcia. Po całkowitym ostudzeniu dodaj płatki drożdżowe, prażone migdały i oliwę z oliwek. Zmiksuj do grubszej konsystencji. Efekt powinien być odpowiednio słony dzięki gotowaniu w sosie sojowym, ale jeśli twój wynik jest mniej słony, dodaj trochę sosu sojowego bezpośrednio do blendera i jeszcze chwilę miksuj.
Pesto cebulowe
Proste i efektywne pesto z 5 składników, które świetnie sprawdzi się jako nadzienie do drożdżowych ślimaczków, do doprawiania zup lub past kanapkowych.
Składniki
- pęczek cebuli dymki
- garść prażonych orzechów laskowych
- 1/2 łyżeczki soli
- 5 łyżek oliwy z oliwek
- 1 łyżka płatków drożdżowych
Przygotowanie
Na łyżce oliwy podsmaż drobno pokrojoną cebulkę dymkę i sól. Smaż tak długo, aż będzie miękka i pięknie skarmelizowana. Trwa to wprawdzie dłużej, ale efekt jest tego wart.
Gotową cebulkę ostudź. Wrzuć ją do blendera razem z orzechami, pozostałą oliwą i płatkami drożdżowymi i zmiksuj na gładką pastę. Przełóż do słoika z nakrętką, skrop oliwą i przechowuj w chłodnym miejscu.
Wskazówka: Posmaruj trochę tego pesta na świeżo upieczoną focaccię, dodaj świeże dojrzałe pomidory i trochę rukoli. Mniam.
Podsumowanie
Mamy nadzieję, że podczas czytania tych słów poczułeś apetyt i zastanawiasz się, które z wymienionych pest wypróbujesz jako pierwsze. Pesta należą do wspaniałych (nie tylko) letnich przysmaków, które potrafią zamienić zwykłe jedzenie w wyśmienite doznanie. Nie bój się eksperymentować, próbować i łączyć smaki oraz zużywać te części roślin, które zazwyczaj wyrzucasz. Myślimy, że efekt z pewnością cię zaskoczy.
Nazywam się Pavel i pochodzę z Czech. Weganem jestem od 18 lat, prowadzę stronę Vegmania.cz i organizuję kursy gotowania wegańskiego. Lubię Polskę, uczę się polskiego, a tłumaczenie wybranych artykułów na polski wydawało mi się świetną okazją do doskonalenia nowego języka.
