Używanie marchewki przy gotowaniu jest niemal zupełną oczywistością. Aż tak oczywistą, że od 2003 roku 4 kwietnia obchodzi się Międzynarodowy Dzień Marchewki. Nie jest to jednak tylko mała ciekawostka, przy której człowiek w kalendarzu się tylko uśmiechnie. Na całym świecie odbywają się uroczystości i przyjęcia utrzymane w pomarańczowych barwach, serwujące same marchewkowe przysmaki. Ludzie przebierają się nawet w marchewkowe kostiumy i nawzajem częstują się swoimi ulubionymi przepisami na marchewkę. I nic dziwnego, marchewka jest celebrowana z powodów jak najbardziej uzasadnionych. Nie tylko ze względu na jej korzystny skład, ale też ze względu na szeroką skalę możliwości jej wykorzystania!
Zawartość składników odżywczych marchewki
Marchewka znana jest z wysokiej zawartości beta-karotenu, prowitaminy A (potrzebnej między innymi dla zdrowego wzroku). Poprzez gryzienie surowego korzenia organizm wykorzystuje z niego jednak tylko bardzo małą ilość (ok. 5%), jej wydajność zwiększa starcie (30%), a zdecydowanie najlepiej przyswajalna jest poddana obróbce termicznej w połączeniu z tłuszczem.
Reprezentowana jest dalej witamina C, witaminy z grupy B i witamina E, ważna dla prawidłowego wchłaniania tłuszczów. Z substancji mineralnych dominuje zawartość potasu (ważnego dla prawidłowego poziomu ciśnienia krwi, a także pomagającego neutralizować kwasy, które przyjmujemy z pożywieniem) i magnezu (niezastąpionego dla tłumienia negatywnych skutków soli i wapnia). W mniejszej ilości reprezentowany jest też fosfor czy chlor.
Darem marchewki jest różnorodność jej zastosowania
Czar marchewki polega na tym, że nie zależy od twoich preferencji smakowych – czy jesteś zwolennikiem kuchni azjatyckiej, meksykańskiej czy polskiej, marchewka zawsze znajdzie u każdego swoje zastosowanie. Jej wykorzystanie jest bardzo różnorodne – niezachwianie należy do sałatek i zup, tworzy podstawę popularnego sosu pieczeniowego, jest mile widzianym składnikiem zdrowych soków warzywnych. Wyczarujesz z niej wyśmienite pasty kanapkowe, hummus i dip. Entuzjaści herbaty mogą dać się ponieść łykom wyśmienitej herbaty marchewkowej i obdarzyć swój organizm jej korzystnymi właściwościami.
Więcej niż ciasto marchewkowe
Marchewka jest jak stworzona do odchudzania wypieków – przez jej starcie i dodanie do ciasta osiągniesz jego wilgotną i lekką konsystencję. Przy cieście marchewkowym rozszaleją się wszyscy, którzy lubią próbować różnych kombinacji przypraw i smaków – można je doprawić cynamonem, anyżem gwiazdkowym, kardamonem, zamiast cukru użyć najróżniejszych słodzideł i syropów roślinnych, pobawić się wyostrzaniem smaku dodaniem najróżniejszych orzechów i nasion. Wyobraźni i ciastu marchewkowemu granic się nie stawia!
W słodkich wypiekach marchewka pojawia się też w tortach, drożdżówkach, ciastach i kremach. Słynne są też marchewkowe chlebki, małe bułeczki z ciasta marchewkowego, nadziewane powidłami.
Raw tort marchewkowy
- 2 większe marchewki
- 2 kubki orzechów włoskich
- ½ kubka rodzynek
- 200 g daktyli
- ½ kubka mielonego kokosa
- syrop klonowy
- olej kokosowy: 3 łyżki do spodu + 5 łyżek na polewę
- mielony cynamon
- 3 łyżki proszku kakaowego
- owoce, nasiona czy orzechy do dekoracji
Przez noc namaczamy daktyle i rodzynki, a następnego dnia przed zrobieniem tortu zlewamy wodę. Drobno siekamy marchewkę, a potem miksujemy orzechy, daktyle i rodzynki. Wszystkie te składniki łączymy, dodajemy kokos, syrop klonowy, cynamon, 3 łyżki roztopionego oleju kokosowego i wszystko razem wyrabiamy. Mieszankę równomiernie rozkładamy w formie i trochę dociskamy, żeby gotowy spód był twardy. Wierzch spodu starannie wyrównujemy. Zostawiamy do stężenia w lodówce.
Polewę przygotowujemy przez zmieszanie 5 łyżek roztopionego masła z 3 łyżkami kakao i 2 łyżkami syropu klonowego i szczyptą mielonego cynamonu. Wszystko dobrze mieszamy i nakładamy na stężały spód. Ten dekorujemy według własnego uznania – kawałkami orzechów, borówkami albo kokosem.
Tajemnice marchewki, których nie znasz
Sztukę zaskakiwania marchewka opanowała doskonale. Zacznijmy od oleju marchewkowego, który pozyskuje się z jej nasion i nadaje się zarówno do spożycia, jak i do celów kosmetycznych.
Choć smażona cebulka do posypania niektórych potraw nigdy się nie nudzi, zawsze jest miejsce na jakieś urozmaicenie. Na przykład zastąpienie cebuli marchewką, którą przez pokrojenie w drobną kostkę i następne podsmażenie na oliwie z oliwek zamienisz w smaczny i niekonwencjonalny przysmak, nadający klasycznym daniom nowego sznytu. Puree z soczewicy już nie będziesz chciał inaczej!
Popularny jest też marchewkowy hot dog, w którym marchewka zastępuje klasyczną parówkę i przy odpowiednim doprawieniu staje się jej realistyczną roślinną alternatywą.
Nowe możliwości daje marchewka też w postaci roślinnej alternatywy dla łososia. Z cienkich plastrów marchewki po jej upieczeniu w wodorostach nori i następnym marynowaniu powstaje wiarygodny smak łososia, którym zadziwisz nie tylko siebie, ale też swoich wegańskich i niewegańskich znajomych.
Połączenie słodkich i słonych smaków cały świat po prostu uwielbia i tak też marchewka postanowiła, że nie zostanie w tyle, i włożyła karmelowy płaszczyk. Powstała marchewka karmelizowana, podawana do dań głównych dla dopełnienia smaków nowego wymiaru. Marchewka jest marynowana i duszona w mieszance przypraw, ziół, czosnku, cukru i soku pomarańczowego, która pod koniec karmelizuje i tworzy wyśmienite połączenie smaków w delikatną słodko-słoną całość. Polecamy do kotletów z buraka z puree ziemniaczanym.
Też sałatka marchewkowa ma dziś mnóstwo wariantów i patentów. Ludzie kochają ją z dressingiem z ziaren gorczycy czy z oliwkami. Dla pikantnego akcentu wystarczy dodać szczyptę chili albo imbiru. Miłośnicy zielonych sałatek z pewnością docenią jej połączenie ze świeżymi liśćmi baby szpinaku i rukoli. Dodanie nasion konopi i orzeszków piniowych zrobi ze zwykłej sałatki marchewkowej niezwykły przysmak.
Zupa marchewkowa z imbirem
Też zupom marchewka dostarcza znacznej różnorodności. Od prostszej wersji w typie bulionowym, gdzie podstawą zupy jest woda, aż po gęste kremy z puree marchewkowego i śmietany roślinnej. Naszym sprawdzonym przepisem jest ta szybka zupa marchewkowa, która jest gotowa w mgnieniu oka.
Smak marchewki uwypukla ziemiste smaki, dzięki czemu powstaje wyśmienite połączenie smaków z innymi korzeniowymi warzywami, od buraka po seler. Jeśli szukasz czegoś na rozgrzanie z podtonem delikatnego, lecz pikantnego smaku, w twoim jadłospisie nie powinna brakować zupy marchewkowej z imbirem.
- 4 większe marchewki
- 4 ząbki przeciśniętego czosnku
- 700 ml wody
- ok. 50 g imbiru
- 400 ml mleka kokosowego
- przyprawy: sól, anyż, kardamon
- gałązka świeżej kolendry
- olej
- 2 łyżeczki soku z cytryny
Marchewkę oczyszczamy, kroimy w krążki i razem z przeciśniętym czosnkiem, imbirem i przyprawami podsmażamy na rozgrzanym oleju. Gdy tylko marchewka trochę się zetnie, dolewamy wodę i co jakiś czas mieszając zostawiamy do gotowania aż do zmięknięcia. Potem zdejmujemy z palnika i miksujemy blenderem ręcznym do gładkiej konsystencji. Następnie dolewamy mleko kokosowe i na małym ogniu krótko gotujemy, aby nastąpiło połączenie wszystkich smaków. Zupę podajemy posypaną świeżo pokrojonymi listkami kolendry.
Marchewka duszona
Pierwsze wspomnienie o duszonej marchewce mamy z pewnością wszyscy ze szkolnej stołówki. Jednak i w tym marchewka wyrwała się ze stereotypu i dziś oferuje dużo bardziej różnorodne postacie. Różnią się różną gęstością – od konsystencji papki aż po bardziej rustykalny styl grubszych krążków, od delikatnie słodkawego smaku aż po orientalnie ostry i palący. Możesz dodać też inne składniki, na przykład ciecierzycę:
Marchewka duszona z ciecierzycą
- 500 g marchewki
- 1 kubek ciecierzycy
- 1 większa cebula
- 2 łyżki oleju
- przyprawy: sól, curry, kurkuma, kardamon
- 2 łyżki soku pomarańczowego
- nasiona sezamu
Cebulę kroimy drobno i podsmażamy na oleju. Marchewkę oczyszczamy, kroimy w cienkie paseczki i dodajemy do cebuli. Dodajemy przyprawy i delikatnie podsmażamy. Dolewamy sok pomarańczowy i mieszamy przez ok. 3 minuty. Potem dosypujemy ciecierzycę i zalewamy wodą tak, aby marchewka i ciecierzyca były w niej zanurzone, ale jednocześnie nie pływały w niej zupełnie. Przykrywamy pokrywką i dusimy do zmięknięcia i odparowania nadmiaru wody. W trakcie duszenia w razie potrzeby podlewamy odrobiną wody, żeby marchewka się nie przypaliła. Przed podaniem posypujemy nasionami sezamu.
