Ten niekonwencjonalny makaron pochodzi pierwotnie z kuchni północnoafrykańskiej, gdzie stanowi jeden ze stałych elementów jadłospisu. Dziś jednak kuskus jest rozpowszechniony na całym świecie i dzięki prostemu przyrządzaniu oraz dość neutralnemu smakowi stał się całkiem popularny. Próbowaliście już kuskusu warzywnego lub któregoś ze słodkich wariantów?
Garść historii
O historii kuskusu nie wiemy zbyt wiele. Wspomniałam już, że kuskus pochodzi z Afryki Północnej i właśnie stamtąd stopniowo trafił na cały świat. Swój udział mają w tym tamtejsi emigranci, którzy przywozili ze sobą swoją kulturę i oczywiście narodowe potrawy. Po II wojnie światowej w ten sam sposób dotarł do Izraela, gdzie tak bardzo go polubiono, że kuskus stał się częścią tamtejszej kuchni narodowej.
Produkcja kuskusu
Kuskus wytwarza się z pszenicy, jęczmienia lub prosa. Produkcja kuskusu z biegiem czasu znacznie się uprościła. W swojej ojczyźnie wytwarzano go – i nawiasem mówiąc nadal wytwarza – z kaszy pszennej, którą rozpościera się w nasłonecznionym miejscu, skrapia wodą z solą i rozdrabnia dłońmi na małe kuleczki. Następnie krupę się przesiewa, najmniejsze kuleczki usuwa i cały proces się powtarza, aż do momentu, gdy zaczną tworzyć się ziarnka. Gdy jest gotowy, kuskus suszy się na słońcu, dzięki czemu długo się przechowuje. Cały proces jest tradycyjny i uważany niemal za rytuał. W Afryce do produkcji używa się pszenicy pełnoziarnistej, u nas popularna jest przede wszystkim semolina.
Ze względu na masową produkcję na całym świecie proces wytwarzania się uprościł. W sklepach kupicie więc niemal wyłącznie produkt instant, który po prostu zalewa się ciepłą wodą i w ciągu kilku minut pęcznieje. Produkcja jest taka sama jak w przypadku wszystkich produktów instant z mąki. Warto więc przypomnieć, że w tym procesie traci on znaczną część cennych substancji.
Właściwości odżywcze
Kuskus jest bardzo pożywny, ponieważ zawiera dużo węglowodanów, błonnika i też mniejszy udział białka. Dominują też wapń, żelazo, fosfor, a z witamin przede wszystkim E i grupa witamin B. Dzięki temu szybko dostarcza energii i jednocześnie syci. Przy tym jest jednak lekki i łatwo strawny.
Oczywiście wiele zależy od wyjściowego zboża. Kuskus semolinowy zawiera największą ilość węglowodanów, ale pod względem pozostałych składników wypada gorzej. Porównywalną ilość węglowodanów ma też kuskus jęczmienny, ale ten ma w porównaniu z rywalem znacznie wyższy udział białka i jest więc lepszym wyborem. Natomiast najmniejszą ilość węglowodanów zawiera kuskus z pszenicy pełnoziarnistej, który niestety nie ma tak wysokiej zawartości białka. Można je jednak łatwo uzupełnić, dodając odpowiedni składnik, na przykład rośliny strączkowe.
Jak ugotować kuskus?
Jak już wspomniano, przyrządzanie kuskusu jest bardzo proste. Wystarczy zalać go ciepłą wodą w niekonwencjonalnej proporcji 1:1,15, dodać łyżeczkę oleju i odstawić pod przykryciem na około 5–7 minut. Proporcja jest bardzo ważna – za mało wody spowoduje, że niektóre kuleczki będą twardsze, natomiast za dużo wody uniemożliwi, aby kuskus był puszysty. Będzie raczej przypominał kaszę.
Następnie postępujemy zgodnie z wybranym przepisem. Koniecznie wypróbujcie kuskus z warzywami, na słodko lub któryś z wielu sałatków. Wierzę, że ten niekonwencjonalny makaron też polubicie.
Przepisy z kuskusu
Przepisów z kuskusem jest naprawdę bardzo wiele – choćby dlatego, że można go używać wszędzie tam, gdzie dodalibyście ryż, bulgur lub kaszę. Jest co prawda rodzajem makaronu i pod względem wartości odżywczych jest do niego podobny, ale w pozostałych kwestiach kuskus zaliczamy do tej samej kategorii co wspomniane dodatki.
Kuskus warzywny
Pierwszym przepisem, który zdecydowanie warto wypróbować, jest kuskus z warzywami. Jest niesamowicie lekki i przy tym wystarczająco sycący. Ja wybieram go na kolację, a w letnie dni też na obiad. Warzywa zmieniam i staram się zawsze używać sezonowych.
Składniki
- 1 szklanka kuskusu
- woda lub bulion warzywny (w proporcji 1:1,15)
- 1 średnia cukinia
- 2 papryki
- 1 mniejszy por
- inne warzywa według smaku i tego, co akurat macie (pomidory, bakłażan, brokuły…)
- 1 łyżka oliwy z oliwek
- sól
- świeże zioła (bazylia, tymianek, rozmaryn…)
Sam kuskus wsypujemy do miski i zalewamy odpowiednią ilością wody lub bulionu warzywnego. Dodajemy łyżeczkę oleju i odstawiamy pod przykryciem na 5–7 minut. Po upływie czasu mieszamy widelcem i zabieramy się za przygotowanie warzyw. Cukinię, por, bakłażan lub brokuły poddajemy obróbce termicznej – pomidory dodajemy natomiast raczej surowe. Na odrobinie oleju podsmażamy warzywa i dusimy do miękkości. Na koniec mieszamy kuskus z przygotowanymi warzywami, dodajemy świeże zioła, solimy i możemy podawać.
Kuskus na słodko
Zwykle przyrządzamy makaron z warzywami, bulgur też tak bywa, ale kuskus to jednak coś pomiędzy i na słodko smakuje zaskakująco dobrze. Do przyrządzenia można użyć sezonowych owoców, a czasem sięgnąć też po jakiś owoc tropikalny.
Słodki kuskus trochę przypomina zapiekankę z kaszy jaglanej, ale jego przyrządzanie jest znacznie szybsze.
Kuskus z jabłkami i rodzynkami
Owoce możecie oczywiście zmieniać według własnego smaku i aktualnych zapasów. Mnie osobiście najbardziej smakuje właśnie ta kombinacja.
Składniki
- 100 g kuskusu
- mleko roślinne w proporcji 1:2 (najlepiej pasuje dowolne orzechowe)
- syrop klonowy
- rodzynki
- cynamon
- jabłka
Kuskus najpierw przyrządzamy zwykłym sposobem, tylko proporcja nieco się różni. Już do podstawy dodajemy rodzynki, które dzięki temu zdążą zmięknąć. Po 5–7 minutach mieszamy widelcem i dodajemy syrop klonowy oraz pokrojone jabłka. Gdy mam więcej czasu, pokrojone jabłka podsmażam na odrobinie roślinnego masła i syropu klonowego, aż zmiękną, i dopiero wtedy dodaję do kuskusu. Na koniec posypuję cynamonem i wychodzi z tego doskonałe weekendowe śniadanie.
Zapiekany kuskus ze szpinakiem
Kuskus możecie zapiec – zarówno w wersji słonej, jak i słodkiej. Zyska przez to nieco inny smak. Składa się tylko z kilku łatwo dostępnych składników, a przyrządzanie jest bardzo proste. Gotowe danie syci na kilka godzin i dostarcza organizmowi szeregu witamin.
Składniki
- 1 szklanka kuskusu
- krojone pomidory (świeże lub z puszki)
- porządna garść świeżego szpinaku
- 3 ząbki czosnku
- cebulka dymka
Tym razem nie zaczynamy od przyrządzania kuskusu, lecz zabieramy się za warzywa. Cebulkę dymkę kroimy na małe kawałki i krótko podsmażamy. Dodajemy świeży szpinak i zostawiamy na kilka minut pod przykryciem. Następnie dodajemy pokrojone pomidory i starty czosnek. Dopiero teraz dodajemy kuskus w sypkiej postaci. Mieszaninę dokładnie mieszamy i przekładamy do naczynia żaroodpornego.
Pieczemy w piekarniku w temperaturze 180°C przez około 30 minut. Nie trzeba dodawać wody ani bulionu. Na wierzch możemy dodać jeszcze roślinny ser. A jeśli ten sposób przyrządzania wam zasmakuje, wypróbujcie też zapiekany kuskus z cukinią, pomidorami i wędzonym tofu.
Zapiekanka kuskusowa z „twarogiem”
Ten przepis bardziej przypomina ciasto, ale jest zdrowy i pożywny – nazwijmy go więc zapiekanką i ze smakiem zjedzmy na obiad.
Składniki
- 200 g kuskusu
- 370 ml mleka roślinnego
- 2 opakowania białego tofu
- cytryna
- mąka z ciecierzycy + woda (1 łyżka + 2 łyżeczki wody)
- 2 cukry waniliowe
- 750 g jabłek
- garść orzechów
- cynamon
- syrop klonowy
Zaczynamy od przygotowania „twarogu”, ponieważ potrzebuje chwili na odleżenie. Tofu miksujemy razem z sokiem z połowy cytryny i odstawiamy na co najmniej pół godziny do lodówki. Jeśli przygotujecie go poprzedniego wieczoru, będzie jeszcze lepszy.
Następnie zabieramy się za przyrządzanie kuskusu. Zalewamy go mlekiem roślinnym, zostawiając sobie 50 ml na później. Kuskus standardowo będzie gotowy po 5–7 minutach. W międzyczasie możemy wyjąć z lodówki tofu, dodać do niego cukier waniliowy, pozostałe mleko roślinne i spokojnie też skórkę z cytryny. Twaróg mieszamy następnie z gotowym kuskusem i dodajemy łyżkę mąki z ciecierzycy wymieszanej z wodą, którą możecie wcześniej krótko pogotować.
Połowę gotowej masy przekładamy do naczynia żaroodpornego, układamy na niej starte jabłka wymieszane z cynamonem, orzechami i syropem klonowym, na wierzch rozsmarowujemy drugą połowę kuskusu i pieczemy przez 30–40 minut w temperaturze 180°C.
