Orzech kokosowy rośnie na palmach kokosowych, które dziś uprawia się głównie w Azji Południowo-Wschodniej, Ameryce Środkowej i Południowej oraz na wyspach Pacyfiku. Dobrze rosną w tropikalnych obszarach nadmorskich. Pierwsze znane skamieniałości kokosa pochodzą jednak z Indii i Nowej Zelandii już sprzed kilku milionów lat. I to właśnie z Indii europejscy kolonizatorzy rozprzestrzenili palmy kokosowe w XVI wieku do innych części świata.
Skład orzecha kokosowego zależy od jego dojrzałości, ale też odmiany i miejsca pochodzenia. Niedojrzały orzech ma galaretowaty miąższ o wysokiej zawartości wody i niższej wartości odżywczej, dojrzały miąższ jest twardszy, traci wodę i ma wyższe wartości odżywcze. Miąższ zawiera dużą ilość tłuszczu – 60% oraz 20% węglowodanów z wysokim udziałem błonnika i około 8% białka, resztę stanowi woda. Z witamin kokos oferuje przede wszystkim bogate spektrum grupy B, dalej witaminę A, C i E, ze składników mineralnych zaś wapń, potas, selen, żelazo, miedź, cynk, mangan czy magnez.
Młody kokos i świeża woda kokosowa
Ostatnio bardzo popularny jest młody kokos (czasem też nazywany białym). Zwykle zbiera się go z palm kokosowych już po sześciu do ośmiu miesiącach dojrzewania. Natomiast brązowy kokos pozostaje na drzewach około roku. Wszędzie w internecie znajdziesz dziś mnóstwo poradników wideo, jak otworzyć młody kokos, aby uzyskać z niego to, dla czego jest tak poszukiwany – świeżą wodę kokosową. Ta jest pełna dużej ilości witamin, składników mineralnych i zdrowych enzymów. Poszukują jej zwłaszcza sportowcy i zwolennicy zdrowego stylu życia, należy bowiem do źródeł elektrolitów.
Przy zwiększonej aktywności fizycznej dochodzi w organizmie, na skutek pocenia się, do tzw. zaburzenia równowagi elektrolitowej, z czym woda kokosowa potrafi sobie poradzić. Po intensywnym treningu dostarczy ci potrzebnego nawodnienia i pomoże utrzymać równowagę płynów w organizmie. Niektóre badania potwierdziły też, że woda kokosowa reguluje poziom cukru we krwi, obniża cholesterol i działa jako antyoksydant. U nas wodę kokosową najczęściej można kupić pasteryzowaną. W tej formie niestety nie zachowuje wszystkich ważnych substancji, ale zdecydowanie jest lepsza niż woda kokosowa z koncentratu, w której składników odżywczych będzie jeszcze mniej.
Mleko kokosowe alternatywą dla wegan i alergików na laktozę
Czym różni się mleko kokosowe od wody kokosowej? Mleko powstaje przez zmiksowanie wody kokosowej z rozdrobnionym miąższem dojrzałego owocu. Mleko kokosowe samo w sobie jest korzystne dla zdrowia, oczywiście w odpowiedniej ilości. Docenią je weganie i osoby z nietolerancją laktozy lub kazeiny. Podobnie jak olej kokosowy ma działanie antyoksydacyjne i antybakteryjne. Wprawdzie zawiera stosunkowo dużą ilość tłuszczów nasyconych, ale ponieważ ma w sobie też dużo błonnika, w mniejszej ilości nadaje się też przy odchudzaniu.
Mleko kokosowe świetnie nadaje się do azjatyckich zup i sosów, łagodzi ich ostrość i ogólnie zmiękcza smak. Najczęstsze połączenie to pasta curry z papryczek chili, sok z limonki i posiekana natka kolendry. Przepisy z jego wykorzystaniem znajdziesz pod tagiem mleko kokosowe.
Używa się go jednak też do przygotowania koktajli i na słodko do różnych smakołyków. Możesz z niego wyczarować wspaniały pudding chia, ale licz się z tym, że będzie bardzo sycący. Może już spotkałeś/aś się też z jogurtami i deserami z mleka kokosowego, niektóre są naprawdę wyśmienite. Jeśli jednak nie znasz marki, warto przeczytać skład, producenci często dodają mleko kokosowe jedynie do bazy sojowej. Jeśli będziesz próbować robić jogurt kokosowy w domu z mleka kokosowego, licz się z tym, że nie zgęstnieje zbytnio. Kupne jogurty są zagęszczane. Wyjątek stanowią te, które są produkowane bezpośrednio z miąższu, ale przygotuj się na to, że będziesz musiał/a sięgnąć głębiej do kieszeni.
Olej kokosowy wykorzystasz nie tylko w kuchni
Z jądra orzecha kokosowego tłoczeniem pozyskuje się olej kokosowy. Wersja dziewicza powstaje przez tłoczenie na zimno. Olej kokosowy rafinowany produkuje się z suszonego jądra kokosowego i przechodzi on obróbkę termiczną, podczas której zostaje pozbawiony charakterystycznego zapachu i smaku. Ze względu na to częściej stosuje się go do smażenia i przygotowywania potraw, gdzie aromat kokosowy nie jest pożądany. Dzięki wysokiemu udziałowi nasyconych kwasów tłuszczowych dobrze znosi wysokie temperatury. Dziewiczy olej kokosowy jest idealny do przygotowania deserów raw i kaszek, lub doprawiania sałatek. Ma też swoje miejsce w pielęgnacji skóry i naturalnym leczeniu. Chcesz zobaczyć więcej? Kokosowi poświęciliśmy cały artykuł.
Masło kokosowe
Mniej znanym krewnym oleju jest masło kokosowe. Podobnie jak inne tłuszcze jest mieszanką kwasów tłuszczowych. Zawiera zwłaszcza kwas laurynowy (44%) i mirystynowy (17%). W domu przygotujesz je w kilka minut przez zmiksowanie startego kokosa. Zależy, jak mocny masz blender i jak dużą ilość masła robisz. Na początek wystarczy masło kokosowe zrobione z 200 gramów startego kokosa. Według niektórych zaleceń możesz dodać też wanilię, szczyptę soli i inne składniki, to zależy od ciebie.
Gotowe masło powinieneś/aś przechowywać w temperaturze pokojowej, w lodówce stwardnieje podobnie jak olej kokosowy. Jeśli nie masz ochoty lub czasu na domowe przygotowanie, możesz oczywiście kupić gotowe masło kokosowe. Bez problemu znajdziesz je też w jakości bio. A jak wykorzystać masło kokosowe? Przyda się do deserów lub kaszek śniadaniowych, a wielu osobom smakuje po prostu samo. Świetnie sprawdzi się też jako balsam do włosów lub składnik domowych maseczek i peelingów do twarzy.
Wiórki kokosowe i mąka kokosowa
Wiórki kokosowe i mąka kokosowa produkowane są ze świeżego miąższu kokosowego, który suszy się i albo grubiej ściera, albo drobno miele. Nie zawierają glutenu, bez obaw mogą więc po nie sięgnąć też osoby z celiakią lub zwiększoną wrażliwością na tę substancję. Z mąki kokosowej przygotujesz wyśmienite słodkie potrawy, nadaje się do pieczenia puszystych muffinów, placuszków czy naleśników. Wykorzystasz ją jednak też do zagęszczania lub do smoothie i koktajli.
Podobnie jak inne produkty z kokosa ma wysoką zawartość błonnika, jest więc zdrowszą i bardziej dietetyczną alternatywą dla zwykłej mąki pszennej. Jeśli wybierasz wiórki kokosowe, sięgnij po jak najgrubszy wariant, który zawiera więcej tłuszczu. Lepiej smakuje i pachnie, a przy produkcji batonów czy kuleczek lepiej trzyma się z lepiszczem z daktyli lub innych suszonych owoców czy syropu.
Chipsy kokosowe
Z białego miąższu kokosowego przygotowuje się też inny przysmak – chipsy kokosowe. Kupisz je zarówno w wersji słodkiej, jak i słonej, a dziś natrafisz też na różne smaki. Chipsy nie są smażone, lecz pieczone lub marynowane i suszone w suszarce. Dzięki temu są zdrowsze niż na przykład smażone chipsy ziemniaczane. A na koniec mamy dla ciebie dodatkową wskazówkę na chrupiący wegański bekon z chipsów kokosowych, którym ulepszysz sałatki lub zupy kremy.
Cukier kokosowy
Cukier kokosowy, w przeciwieństwie do innych wymienionych produktów, nie powstaje z orzecha, lecz z nektaru kwiatów palmy kokosowej. Jest naturalnym słodzikiem, z niewielkim udziałem witamin i minerałów. Podobnie jak w przypadku innych naturalnych słodzików obowiązuje jednak zasada, że musiałbyś/musiałabyś zjeść dużą ilość cukru kokosowego, aby miało to bardziej znaczący wpływ.
Zestawienie najpopularniejszych produktów z kokosa dowodzi, że jest to bardzo uniwersalny surowiec, który ma wszechstronne zastosowanie nie tylko w kuchni. Jeśli będziesz spożywać kokos w różnych formach i z umiarem, z pewnością będzie korzystny dla twojego zdrowia.
