Cukinia, należąca do warzyw dyniowatych, jest stosunkowo nowym nabytkiem w polskim jadłospisie. Występuje w dużej ilości kolorowych wariantów, a w kuchni jest lubiana ze względu na swój neutralny smak i uniwersalne możliwości zastosowania. Mniejsze, twardsze owoce wykorzystujemy razem ze skórką, duże cukinie warto oprócz obrania pozbawić miękkiego wnętrza pełnego nasion.
Wariantów cukinii, sposobów jej zastosowania i przepisów jest tak wiele, że każdy znajdzie swój ulubiony przysmak z cukinią. I może nawet o tym nie wiedzieć! Wśród kobiet krążą historyjki o tym, jak ich mężowie – zaprzysięgli przeciwnicy cukinii – chętnie zajadają się nią, nie wiedząc o tym. Wystarczy dodać cukinię do ziemniaków lub ciasta, gdzie jej smak zanika, ale ciasto staje się pięknie wilgotne. Na tym jednak korzyści cukinii się nie kończą. Co jeszcze może nam zaoferować?
Cukinia i jej korzyści dla organizmu
Cukinia składa się w dziewięciu dziesiątych z wody, dlatego ma bardzo niską wartość energetyczną. Zawartość składników mineralnych nie jest szczególnie wysoka, ale za to wyjątkowo różnorodna: obecny jest potas – zapewniający prawidłową funkcję serca, fosfor i wapń – ważne i współpracujące pierwiastki dla zdrowych kości oraz magnez, który jest ważnym składnikiem przy procesie prawidłowego podziału komórek. Ponadto żelazo, miedź, fluor, cynk, a niska jest zawartość sodu. Z witamin w cukinii znajdziemy witaminę C i przedstawicieli witamin z grupy B.
Owoc włoskiej hodowli
Choć starszą siostrą cukinii jest dynia zwyczajna, pochodząca z Ameryki, cukinię zawdzięczamy Włochom. Tamtejsi hodowcy wyhodowali ją pod koniec XIX wieku. Dopiero kilkadziesiąt lat później została przywieziona z Włoch do Kalifornii, gdzie zwróciła na siebie uwagę i szybko się rozprzestrzeniła. Dla cukinii istnieje kilka uznanych wariantów nazw, najczęściej jednak można spotkać się z nazwą zucchine. Na polskie stoły trafiła stosunkowo późno, ale od tamtej pory cieszy się znaczną popularnością zarówno w kuchniach, jak i na grządkach ogrodów.
Przepisy z cukinią
Jedną z wyróżniających właściwości cukinii jest jej wszechstronne zastosowanie w kuchni. Przyrządza się z niej dania słone i słodkie, jest jedzona pieczona, grillowana i na surowo, a dodać ją można też do smoothie. W letnie dni zupa z cukinii jest świetnym lekkim obiadem.
Zamieniając ziemniaki na cukinię, uzyskacie doskonałe placki cukinowo-ziemniaczane, których zaletą jest większa wilgotność i bardziej puszysta struktura. Jeśli nie przepadacie za smażeniem lub po prostu nie macie czasu stać przy patelni i pilnować placków, z bardzo podobnego ciasta możecie przygotować kotlety z cukinii. Do zagęszczenia zazwyczaj poleca się bułkę tartą, a z ciasta formuje się wyższe kotleciki zamiast cienkich placków. Pieczenie w piekarniku pozwala kotletom zachować soczystość.
Zapiekana cukinia jest bez wątpienia najprostszym sposobem przygotowania potrawy z cukinii. Wystarczy ją oczyścić i pokroić w krążki, dodać przyprawy, skropić olejem i piec do miękkości. Podobnym sposobem można przygotować też grillowaną cukinię, przy której polecamy posypać krążki cukinii podczas grillowania świeżymi ziołami lub z tych świeżych ziół, oliwy z oliwek i przypraw zrobić marynatę, w której cukinię namoczycie ok. dwie godzinki wcześniej.
Dużą popularnością cieszy się też nadziewana cukinia, która daje wystarczająco dużo przestrzeni do próbowania nowych kombinacji. Cukinie kroi się na pół i drąży ich środek, który następnie napełnia się mieszanką warzywną – np. pieczarkową, buraczaną, bakłażanową lub pomidorową. Cukinie zapieka się i podaje np. z puree ziemniaczanym, sałatką warzywną lub frytkami selerowymi.
Cukinia na surowo
W jadłospisie witariańskim cukinia często używana jest do wyrobu surowego spaghetti – robi się je albo za pomocą specjalnego spiralizera, albo przez ścieranie pod odpowiednim kątem na grubej tarce. Macie ochotę spróbować cukinii w ten niekonwencjonalny sposób? Zainspirujcie się surowym spaghetti z cukinii z sosem pomidorowym.
Również pasta kanapkowa z cukinii nie wymaga obróbki cieplnej. Dzięki temu możemy przyjąć składniki odżywcze z cukinii w ich najpełniejszej formie, bez utraty części wartości odżywczych podczas przygotowania. Po tym, jak dwie większe cukinie zetrzecie na grubej tarce, przenieście je do blendera razem z 2 łyżkami oliwy z oliwek, 1 łyżką soku z cytryny, 1 ząbkiem czosnku, nasionami według waszego smaku (słonecznik, dynia, bazylia), kilkoma kawałkami papryki, 2 łyżkami drożdży spożywczych i świeżymi ziołami. Następnie zmiksujcie składniki na gładko i podawajcie na pieczywie jako pastę kanapkową lub do świeżych warzyw jako dip.
Pizza z cukinii
Pizza z ciasta cukinowego staje się hitem w internecie. Prawdą jest, że wielu weganom wydaje się zakazana, bo opiera się na produktach odzwierzęcych. Nie jest to jednak przeszkodą, bo jej doskonałą wersję możemy przyrządzić też z czysto roślinnych składników. Na letnich spotkaniach w ogrodzie i przyjęciach często pojawiają się też mini-pizze z cukinii, po których zawsze zostaje pusty talerz – cukinia jest pokrojona w krążki, które stanowią spód, a następnie ozdobione tym, co lubicie na pizzy – koncentratem pomidorowym, pokrojonymi pieczarkami, szpinakiem itp. Jeśli jednak macie ochotę raczej na klasyczną, dobrze upieczoną pizzę, ale z niekonwencjonalnym smakiem i bez mąki, spróbujcie przygotować taką od razu. Przepis jednak zapiszcie, bo kto spróbuje tej pizzy u was, będzie o niego prosił!
Będziemy potrzebować: 500 g startej cukinii, 2 łyżki mielonego siemienia lnianego, 5 łyżek ciepłej wody, 2 łyżki drobnych płatków owsianych, pieczarki, bakłażan, koncentrat pomidorowy, sól, świeża bazylia.
Sposób przygotowania: w miseczce mieszamy siemię lniane z ciepłą wodą i pozostawiamy na chwilę do odpoczynku. W międzyczasie obieramy i ścieramy cukinię, dodajemy do niej płatki owsiane, szczyptę soli i mieszankę siemienia lnianego z wodą. Wyrabiamy ciasto (będzie się lekko kleić), które równomiernie rozkładamy na blasze z papierem do pieczenia i wkładamy do piekarnika nagrzanego do 180°C na ok. 20–30 minut. Następnie pizzę ozdabiamy koncentratem pomidorowym, drobno pokrojonymi pieczarkami i cienkimi plasterkami bakłażana. Lekko solimy i posypujemy świeżą bazylią. Według smaku możemy dodać starty wegański ser (np. Violife) lub przyprawy według smaku, ewentualnie kukurydzę, oliwki itp. Pieczemy ponownie w 180°C ok. 15 minut.
Ciasto z cukinią
Będziemy potrzebować: 2 szklanki mąki pszennej, 2 szklanki grubo startej cukinii, 1 większy miękki banan, 1 proszek do pieczenia, 3/4 szklanki oleju, 0,5 szklanki cukru, 3 łyżki miodu, 1 cynamon, mała szczypta mielonego kardamonu i anyżu gwiazdkowego (nieobowiązkowo).
Sposób przygotowania: W misce mieszamy sypkie składniki i dobrze mieszamy, następnie stopniowo dodajemy olej i rozgnieciony banan i mieszając lub ubijając łączymy w gładkie ciasto. Dla kremowszej konsystencji można w tej fazie dodać trochę roślinnej śmietanki. Do gładkiego ciasta dodajemy miód i ponownie wmieszamy. Na końcu dodajemy grubo startą cukinię (bez skórki i nasion) i delikatnie wmieszamy łyżką do ciasta. Przelewamy na blachę wyłożoną papierem do pieczenia i pieczemy ok. 30 minut w 180°C.
