Słodkie ziemniaki – połączenie, które brzmi prawie egzotycznie i jednego zachęci, drugiego odstraszy. Nie musisz się jednak obawiać niespójnej kombinacji, bataty są przez naturę stworzone z wyważonym, delikatnym smakiem, który jest dodatkowo wzbogacony korzystną zawartością składników odżywczych.
Co to są bataty?
Bataty, czyli słodkie ziemniaki, to bulwy powoju batatowego i należą do najstarszych produktów spożywczych. Bulwy przed obróbką są w porównaniu z klasycznymi ziemniakami znacznie twardsze, a ich miąższ ma najczęściej intensywnie pomarańczowy kolor. Po uwarzeniu bataty są miękkie, o słodkawym smaku i wysokiej zawartości składników odżywczych. Słodkawy smak zapewnia właśnie sacharoza, która jest obecna w większej ilości. Mimo to słodkie ziemniaki mają nawet o połowę niższy indeks glikemiczny niż ziemniaki klasyczne i nie powodują tak szybkiego wzrostu poziomu cukru we krwi.
Bataty zawierają wysoką zawartość witaminy A, która jest podstawowym budulcem dla zdrowych oczu. Mangan służy do lepszego wykorzystania witaminy C (która w batatach również się skrywa), a dzięki manganowi dochodzi też do efektywnego metabolizmu cukrów. Ważnym składnikiem jest też witamina B5, która zajmuje się prawidłowym funkcjonowaniem nadnerczy i przyczynia się tak do zdrowej produkcji hormonów w naszym organizmie. Nie można też zapomnieć, że dzięki batatom uzupełnisz witaminę E oraz rozpuszczalny błonnik, tzw. pektynę.
Słodkie ziemniaki – historia
Pierwsza wzmianka o batatach pojawia się w Peru, i to już 10 000 lat przed naszą erą. Bataty rosły tam jako dzikie, ale były też celowo uprawiane jako pożywienie przez Indian. Do Europy przywiózł je Krzysztof Kolumb i niewielu wie, że te słodkie ziemniaki były w Europie o sto lat wcześniej niż ziemniaki klasyczne. W tamtym czasie te słodkie ziemniaki przeżywały wielką sławę. Ta jednak dość szybko ucichła z przybyciem ziemniaków klasycznych, które szybko przejęły główną rolę w kuchni naszych przodków, a bataty na długi czas popadły w zapomnienie. Choć z biologicznego punktu widzenia nie są to spokrewnione produkty, te dwie rośliny były ze sobą związane wieloma próbami krzyżowania.
Bataty w kuchni
Z batatami jest radość eksperymentować. Choć są przede wszystkim produktem stanowiącym dodatek, oferuje się wiele sposobów, jak przygotować słodkie ziemniaki i z czym je połączyć. Bataty można też dodać do ciasta na buchty, chleb, babkę czy kołacz, w wersji słodkiej i słonej. Na pewno warto wypróbować zupę batatowo-gruszkową lub sałatkę batatowo-cieciorkową z ryżem miso.
Ponieważ słodkie ziemniaki są najczęściej wykorzystywane jako dodatek, przepisy z batatów są bardzo proste do przygotowania i już po kilku gotowaniach człowiek niejako intuicyjnie wie, jak z nimi postępować i wyczarować wyśmienity smak nietradycyjnego dodatku. Spójrzmy razem na podstawowy przegląd tego, jak przygotować poszczególny dodatek batatowy. Następnie możesz zacząć eksperymentować i poszczególne przepisy dopracować, dodając kolejne składniki według własnego gustu.
Pieczone bataty
Obrane i wyskrobane bataty pokrój na cienkie plasterki. W misce wymieszaj je z oliwą z oliwek i solą, dokładnie mieszając. Przełóż je na blachę wyłożoną papierem do pieczenia, równomiernie rozłóż i piecz w 200°C przez ok. 30 minut. W podobny sposób można przygotować też frytki z batatów.
Puree z batatów
To delikatna alternatywa dla puree ziemniaczanego. Oskrob bataty i pokrój na mniejsze kostki, włóż do zimnej, osolonej wody i ugotuj do zmiękczenia. Potem odlej wodę, a ugotowane kawałki słodkich ziemniaków zmiksuj na gładkie puree. Dodaj odrobinę roślinnej śmietanki lub mleka kokosowego, dosól do smaku, dodaj szczyptę curry i ponownie delikatnie wymieszaj.
Chipsy z batatów
Bataty oczyść, oskrob, a następnie zrób z nich bardzo tenkie plasterki. Najlepszym wariantem jest użycie szatkownicy z nakładką do tworzenia plasterków, jednak jeśli nie masz jej w kuchni, wystarczy obieraczka do ziemniaków, za pomocą której uzyskasz odpowiednio tenkie plasterki. Te plasterki przełóż na blachę wyłożoną papierem do pieczenia, posól i dodaj swoje ulubione przyprawy – ja osobiście wybieram curry, bazylię i oregano, popularny jest też wariant z dodatkiem odrobiny wegańskiego sosu sojowego. Skrop oliwą z oliwek, dobrze wymieszaj i rozłóż na blasze tak, aby poszczególne kawałki się nie przykrywały. Piecz w piekarniku z termoobiegiem w 180°C, aż chipsy będą chrupiące.
Haluški z batatów
Około pół kilograma batatów oskrob, pokrój na kostki i ugotuj w osolonej wodzie do miękkości. Następnie odlej wodę, a bataty rozgnieć na puree, do którego dodaj ok. 150 g mąki pszennej (może być też inny wariant mąki, np. orkiszowa lub żytnia).
1 łyżeczkę zmielonego siemienia lnianego wymieszaj z 3 łyżeczkami letniej wody i mieszaj, aż składniki się połączą, a następnie dodaj do ciasta.
Posól, dopraw i wypracuj niełapiące się ciasto, z którym dobrze się pracuje (czyli w razie potrzeby dosypuj mąkę). Z ciasta uformuj małe owale, które włóż do wrzącej wody i gotuj, aż wypłyną na powierzchnię.
Krem z batatów
- pół kilograma batatów
- 2 marchewki
- pół selera
- 1 cebula
- 100 ml roślinnej śmietanki
- oliwa z oliwek
- przyprawy: sól, curry, oregano, pieprz
- mleko kokosowe
Cebulę pokrój na drobno i podsmaż na oleju, aż zmięknie. W międzyczasie oskrob bataty, marchewkę i seler, pokrój na kostki i dodaj do cebuli, dosyp przyprawy i podsmażaj przez około trzy minuty. Zalej 750 ml wody i gotuj do zmiękczenia wszystkich warzyw. Następnie zmiksuj na gładki krem, do którego dodaj roślinną śmietankę, łyżkę mleka kokosowego i ponownie delikatnie wymieszaj. Na ozdobę możesz podawać krem posypany ziarnami słonecznika i świeżymi ziołami (na przykład kolendrą).
